Oszustwa „na legendę” - jak działają przestępcy i jak się przed nimi chronić
Oszustwa „na legendę” to popularna metoda działania przestępców. Oszuści wykorzystując zaufanie i emocje ofiar, podszywają się pod członków rodziny, funkcjonariuszy policji, pracowników banków lub innych instytucji. Ich celem jest wyłudzenie pieniędzy lub danych wrażliwych. Szczególnie narażone na tego typu działania są osoby starsze, jednak ofiarą może paść każdy.
Mechanizm działania oszustów
Oszustwa „na legendę” polegają na przedstawieniu przez sprawcę fałszywej, lecz wiarygodnej historii, która ma skłonić rozmówcę do szybkiego działania. Najczęściej kontakt odbywa się telefonicznie, choć coraz częściej wykorzystywane są również komunikatory internetowe lub wiadomości SMS. Sprawcy działają w sposób zaplanowany i przemyślany. W trakcie rozmowy starają się wywołać silne emocje - strach, presję czasu. Ofiara ma podjąć decyzję natychmiast, bez możliwości spokojnej weryfikacji informacji.
Najczęściej stosowane metody oszustw
„na wnuczka” lub „na członka rodziny” - oszust dzwoni do starszej osoby i podaje się za wnuka, syna lub innego krewnego. Informuje o nagłej sytuacji, takiej jak wypadek drogowy, zatrzymanie przez policję czy konieczność pilnej operacji. Następnie prosi o przekazanie pieniędzy osobie trzeciej, która rzekomo została wysłana po odbiór gotówki.
„na policjanta” - przestępca podszywa się pod funkcjonariusza policji i informuje o rzekomej akcji przeciwko oszustom lub zagrożeniu dla środków zgromadzonych na koncie bankowym. Pod pretekstem prowadzonego śledztwa nakłania do przekazania pieniędzy lub pozostawienia ich w wyznaczonym miejscu.
„na pracownika banku” - oszuści podają się za pracowników instytucji finansowych i informują o rzekomym zagrożeniu utraty środków pieniężnych na rachunku bankowym. Nakłaniają do wykonania przelewu na tzw. „bezpieczne konto” lub podania danych umożliwiających dostęp do środków finansowych.
"na BLIK” – przestępcy włamują się na konta w mediach społecznościowych i proszą znajomych o przekazanie kodu BLIK,
"na inwestycję” – oszuści kuszą szybkim i wysokim zyskiem (np. w kryptowaluty, akcje, surowce), nakłaniając do wpłat,
„na dopłatę do przesyłki” – oszuści wysyłają fałszywe wiadomości SMS lub e-mail z linkiem do płatności,
„na portal ogłoszeniowy” – podszywają się pod kupujących lub sprzedających, przesyłając linki do fałszywych stron płatności.
Jak uchronić się przed oszustwem?
Policja przypomina o podstawowych zasadach bezpieczeństwa:
- zachowaj spokój i nie działaj pod wpływem emocji,
- nigdy nie przekazuj pieniędzy nieznanym osobom,
- nie podawaj przez telefon danych osobowych ani informacji o swoich oszczędnościach,
- pamiętaj, że policjanci nigdy nie proszą o przekazanie pieniędzy, nie odbierają gotówki od obywateli i nigdy nie proszą o udział w „tajnych akcjach”.
Reaguj i informuj
W przypadku podejrzenia próby oszustwa należy natychmiast przerwać rozmowę i skontaktować się z najbliższą jednostką policji. W sytuacji zagrożenia należy zadzwonić pod numer alarmowy 112. Policja apeluje również o rozmowę z osobami starszymi w rodzinie i otoczeniu. Świadomość zagrożeń oraz znajomość metod działania przestępców może uchronić przed utratą oszczędności całego życia.
aspirant sztabowy Katarzyna Grela